Böbrek Yırtılması Belirtileri, Tedavisi ve İyileşme Süresi

Böbrek yırtılması belirtileri; darbe sonrası aniden başlayan şiddetli böğür ağrısı, idrarda kan görülmesi, bel bölgesinde morarma, karın hassasiyeti, bulantı ve iç kanamaya bağlı gelişen tansiyon düşüklüğü ile çarpıntıdır.

Böbrek yırtılması tedavisi, doku hasarının derecesine ve hastanın kan basıncı dengesine göre planlanır. Hafif yaralanmalarda ameliyatsız yatak istirahati, sıvı takviyesi ve ilaç izlemi uygulanırken, ağır vakalarda anjiyografik damar kapama, stent yerleştirilmesi veya cerrahi onarım tercih edilir.

Böbrek yırtılması iyileşme süresi ise yaralanmanın derinliğine bağlı olarak ortalama iki hafta ile üç ay arasında değişir. Hastanede gözetim süreci genellikle üç ila on dört gün sürer.

Acil tanı ve organ koruyucu modern ürolojik müdahaleler, böbreğin süzme işlevini yitirmeden toparlanmasına ve hastanın günlük yaşamına güvenle dönmesine yardımcı olur.

Böbrek Yırtılması Nedir ve Böbrek Dokusunda Nasıl Meydana Gelir?

Böbrekler, karın boşluğunun arka tarafında, sırt kaslarının ve alt kaburgaların koruyucu çatısı altında yer alan hayati organlardır. Vücuttaki atık maddeleri süzmek, sıvı ve elektrolit dengesini korumak ve kan basıncını düzenleyen hormonları salgılamak gibi çok sayıda görevi üstlenirler. Normal şartlarda her iki böbrek de dış darbelere karşı kalın bir yağ tabakası ve Gerota fasyası adı verilen sağlam bir zar ile çevrelenmiş durumdadır. Bu doğal yastıklama sistemi, günlük hayattaki ufak çarpmaları veya sarsıntıları böbrek dokusuna zarar vermeden emebilir.

Ancak dışarıdan gelen darbenin şiddeti bu koruyucu kalkanın kapasitesini aştığında, böbreğin dış kabuğunda, iç dokusunda veya idrarı toplayan kanallarında çatlaklar ve ayrılmalar meydana gelir. Tıpta bu duruma böbrek yırtılması adı verilir. Bazen hasar sadece böbreğin dış zarının altında küçük bir kan birikimi şeklinde kalırken, bazen de derin dokulara ve ana damarlara kadar ulaşabilir. Böbrek, dakikada içinden geçen kan miktarı açısından vücudun en yoğun kanlanan organlarından biri olduğu için, dokusunda meydana gelen bir açılma ciddi iç kanama riskini de beraberinde getirir.

Böbreği dış etkilere karşı koruyan ve travma anında etkilenebilen başlıca anatomik yapılar şunlardır:

• Alt kaburga kemikleri
• Kalın sırt ve bel kasları
• Böbrek çevresi yağ dokusu
• Gerota fasyası
• Böbrek dış kapsülü
• Böbrek parankim dokusu
• İdrar toplayıcı kanallar
• Ana böbrek atardamarı ve toplardamarı

Hasarın hangi katmana kadar indiği, hastanın yaşayacağı şikayetleri ve uygulanacak ürolojik müdahalenin şeklini doğrudan belirler. Yüzeysel doku ezilmeleri vücudun kendi onarım mekanizmalarıyla toparlanabilirken, idrar kanallarına veya büyük damarlara uzanan ayrılmalar çok daha yakın tıbbi gözetim gerektirir.

Böbrek Yırtılması Neden Olur ve Risk Faktörleri Nelerdir?

Üroloji pratiğinde karşılaşılan böbrek travmaları, oluşum şekline göre künt ve delici yaralanmalar olarak iki ana grupta değerlendirilir. Vakaların büyük bir çoğunluğunu künt travmalar oluşturur. Künt travma, ciltte herhangi bir açık yara oluşmadan, dışarıdan alınan sert bir darbenin iç organlara şiddetli bir basınç uygulamasıdır. Bu sırada böbrek, kaburgalar veya omurga kemikleri arasında sıkışarak ezilebilir. Ayrıca yüksek hızda giden bir aracın aniden durması gibi durumlarda, vücut dursa bile böbrek içeride ileri doğru hareket etmeye devam eder ve bağlı olduğu damar sapında gerilmeye bağlı kopmalar yaşanabilir.

Delici ve kesici yaralanmalar ise daha az görülmesine rağmen doku üzerinde daha derin hasarlar bırakma eğilimindedir. Bu tür travmalarda dışarıdan giren cisim doğrudan böbrek dokusunu ve çevresindeki komşu organları zedeleyebilir. Çocuklar, genç yetişkinler ve fiziksel olarak yoğun aktivite içinde bulunan kişiler bu tür yaralanmalar açısından daha yüksek risk altındadır. Özellikle çocuklarda böbreği saran yağ dokusu henüz yeterince kalınlaşmadığı ve kaburgalar daha esnek olduğu için, darbenin enerjisi doğrudan böbreğe iletilebilir.

Böbrek dokusunda hasara ve yırtılmaya yol açabilen başlıca travmatik etkenler şunlardır:

• Motorlu taşıt kazaları
• Araç dışı yaya çarpmaları
• Motosiklet ve bisiklet kazaları
• Yüksekten düşmeler
• Futbol ve dövüş gibi temas sporları
• İş ve sanayi kazaları
• Bele alınan sert darbeler
• Kesici ve delici alet yaralanmaları

Bu tür kazaların ardından bel veya karın bölgesinde ilk anda çok şiddetli bir ağrı hissedilmese bile, içten içe sızan bir kanama olabileceği unutulmamalıdır. Darbenin enerjisi ne kadar yüksekse, böbrek dokusunun ve damarlarının etkilenme ihtimali de o ölçüde artış gösterir.

Kendiliğinden Gelişen Böbrek Yırtılması Hangi Hastalıklarda Görülür?

Her böbrek yırtılması dışarıdan alınan bir darbe, düşme veya kaza sonucunda ortaya çıkmaz. Nadir de olsa, kişinin günlük hayatında hiçbir travma yokken, hatta dinlenme halindeyken böbrek dokusunun kendiliğinden yırtılması mümkündür. Tıp literatüründe Wunderlich sendromu olarak da adlandırılan bu durum genellikle böbrekte önceden var olan ancak çoğu zaman belirti vermeden ilerleyen yapısal bir rahatsızlığın zemininde gelişir.

Böbrek içinde büyüyen iyi veya kötü huylu kitleler, zamanla kendi içlerinde kanamaya yol açarak böbrek kapsülünü içeriden gerer. Benzer şekilde idrar kanalını tıkayan bir taş nedeniyle idrarın böbrekte birikip organı şişirmesi, böbrek duvarını incelterek basınca karşı savunmasız bırakır. Böyle bir tablo varken yapılan ani bir hareket, ağır bir eşya kaldırma veya şiddetli bir öksürük bile incelmiş olan böbrek dokusunun açılmasına zemin hazırlayabilir.

Travma olmaksızın kendiliğinden böbrek yırtılmasına zemin hazırlayabilen başlıca rahatsızlıklar şunlardır:

• Anjiyomiyolipom adı verilen iyi huylu kitleler
• Böbrek hücreli kanserler
• Polikistik böbrek hastalığı
• İleri dereceli böbrek büyümesi
• Böbrek damarı baloncukları
• Damar iltihabı hastalıkları
• Büyük ve tıkayıcı böbrek taşları
• Kan sulandırıcı ilaçların kontrolsüz kullanımı

Özellikle polikistik böbrek hastalığı veya böbrek büyümesi (hidronefroz) bulunan bireylerde böbreğin doğal esnekliği azalmıştır. Bu kişilerin bel bölgelerini darbelere karşı korumaları ve düzenli ürolojik kontrollerini aksatmamaları, olası doku hasarlarının önüne geçmek açısından büyük önem taşır.

Böbrek Yırtılması Dereceleri Nelerdir ve Hasar Nasıl Sınıflandırılır?

Acil servise başvuran bir hastada böbrek hasarının ne boyutta olduğunu anlamak ve en doğru tedavi planını çizmek için uluslararası düzeyde kabul gören Amerikan Travma Cerrahisi Derneği (AAST) sınıflandırması kullanılır. Bu sınıflandırma sistemi, görüntüleme sonuçlarına bakılarak hasarı en hafiften en ağıra doğru beş ayrı evrede inceler. Derece yükseldikçe doku kaybı, kanama miktarı ve müdahale ihtiyacı da artış gösterir.

Birinci derece hasarlar, en hafif grubu oluşturur. Bu evrede böbrek dokusunda gerçek bir yarılma yoktur; sadece darbenin etkisiyle oluşan bir doku ezilmesi veya böbrek zarının hemen altında sınırlı kalmış, büyümeyen ufak bir kan birikimi söz konusudur. İkinci derecede ise böbreğin dış kabuğunda bir santimetreyi geçmeyen sığ bir açılma vardır. İdrar kanalları sağlamdır ve dışarıya idrar sızıntısı görülmez. Üçüncü dereceye gelindiğinde, böbrek dokusundaki yırtığın derinliği bir santimetreyi aşar, böbrek çevresindeki kanama alanı biraz daha belirginleşir ancak idrarın toplandığı iç havuzcuklar halen korunmuş durumdadır.

Böbrek travmalarının ciddiyetini belirlemek için kullanılan evrelendirme basamakları şunlardır:

• Birinci derece yüzeysel doku ezilmesi
• İkinci derece sığ kabuk yırtılması
• Üçüncü derece derin doku yırtılması
• Dördüncü derece idrar kanalı ve damar hasarı
• Beşinci derece çok parçalı böbrek ve ana damar kopması

Dördüncü derece hasarlar, yırtığın böbreğin dış katmanlarını geçip idrarın toplandığı iç kanallara kadar ulaştığı ciddi tablolardır. Bu evrede böbrek dışına hem kan hem de idrar sızmaya başlar; ayrıca böbreği besleyen yan damar dallarında zedelenmeler görülebilir. Beşinci derece ise böbreğin çok sayıda parçaya ayrıldığı veya böbreğe kan getiren ana atardamar ve toplardamarın koptuğu en ağır evredir. Bu son evrede böbreğin kanlanması ciddi şekilde bozulur ve hastanın genel durumunu etkileyen yoğun bir iç kanama ortaya çıkar.

Böbrek Yırtılması Belirtileri Nelerdir ve Vücutta Hangi Sinyalleri Verir?

Böbrek yırtılması belirtileri, alınan darbenin şiddetine, iç kanamanın hızına ve başka iç organlarda ek bir yaralanma olup olmamasına göre hastadan hastaya değişebilir. En sık karşılaşılan ve hastayı ilk uyaran bulgu, darbenin ardından belin yan kısmında, yani böğür bölgesinde başlayan şiddetli ve dinlenmekle geçmeyen ağrıdır. Böbrek çevresinde biriken kanın dokuları germesi ve çevre kasların koruma refleksiyle kasılması bu ağrıyı daha da belirginleştirir.

Bir diğer önemli gösterge idrarda kan görülmesidir. Hasta idrarını yaptığında açık pembe, parlak kırmızı veya çay renginde bir görünüm fark edebilir. Bazı durumlarda ise idrar rengi dışarıdan bakıldığında normal görünür ancak yapılan laboratuvar testinde mikroskobik düzeyde kan hücreleri saptanır. Burada bilinmesi gereken çok önemli bir tıbbi ayrıntı vardır: İdrarda kan görülmemesi, böbreğin sağlam olduğu anlamına gelmez. Özellikle böbrek ana damarının koptuğu veya idrarı mesaneye taşıyan kanalın ayrıldığı ağır yaralanmalarda, o böbrekten idrar kesesine akış durduğu için idrar tahlili temiz çıkabilir.

Böbrek yırtılması durumunda vücutta ortaya çıkabilen başlıca klinik belirtiler şunlardır:

• Şiddetli yan ve bel ağrısı
• Gözle görülür kanlı idrar
• İdrar tahlilinde gizli kanama
• Bel ve karın yanlarında morarma
• Karında şişlik ve sertlik
• Baş dönmesi ve göz kararması
• Kalp çarpıntısı ve nabız artışı
• Soğuk terleme ve cilt solukluğu
• Bulantı ve kusma

Tansiyon düşüklüğü

İç kanamanın fazla olduğu hastalarda vücut sıvı kaybına bağlı olarak şok belirtileri göstermeye başlar. Kalp, azalan kanı hayati organlara yetiştirebilmek için daha hızlı atmaya başlar, kan basıncı düşer ve hastada halsizlik, soğuk terleme, huzursuzluk veya bilinç bulanıklığı gelişebilir. Ayrıca kanamanın cilt altına doğru yayılmasıyla belin yan kısımlarında Grey Turner belirtisi adı verilen morluklar fark edilebilir.

Böbrek Yırtılması Tanısı Nasıl Konulur ve Hangi Testler Yapılır?

Bel veya karın travması sonrası acil servise başvuran bir hastada tanı süreci, saniyelerin bile önemli olduğu sistemli bir değerlendirmeyle başlar. İlk olarak hastanın kan basıncı, nabzı, solunumu ve bilinç durumu kontrol edilerek hayati dengesinin (hemodinamik durumunun) yerinde olup olmadığına bakılır. Eş zamanlı olarak damar yolu açılır, kanamanın derecesini ve böbrek fonksiyonlarını görmek için kan ve idrar örnekleri alınır.

Hayati bulguları dengede olan hastalarda böbrek yırtılması tanısını netleştiren en değerli görüntüleme yöntemi, damardan ilaç (kontrast madde) verilerek çekilen Bilgisayarlı Tomografidir (BT). Bu tomografi çekimi standart bir çekimden farklı olarak üç ayrı aşamada gerçekleştirilir. İlk aşamada böbrek damarlarının yapısı, ikinci aşamada böbrek etinin kanlanması incelenir. İlaç verildikten yaklaşık 10 ila 15 dakika sonra alınan geç aşama görüntülerde ise, böbreğin ürettiği ilaçlı idrarın toplayıcı kanallardan dışarıya sızıp sızmadığı net biçimde görülür.

Böbrek yaralanmalarının teşhisinde ve derecelendirilmesinde başvurulan tanı yöntemleri şunlardır:

• Detaylı fiziksel muayene
• Tansiyon ve nabız takibi
• Tam idrar tahlili
• Seri hematokrit ve hemoglobin ölçümü
• Kan kreatinin ve üre testi
• Acil yatak başı ultrasonografi
• Üç aşamalı ilaçlı bilgisayarlı tomografi
• Anjiyografik damar görüntülemesi

Acil serviste ilk anda yapılan ultrasonografi, karın içinde veya böbrek etrafında serbest sıvı olup olmadığını hızlıca göstermesi açısından faydalıdır; ancak yırtığın derinliğini ve idrar kaçağını göstermekte tek başına yeterli olmaz. Eğer hastanın tansiyonu verilen sıvı ve kan desteğine rağmen hızla düşüyorsa, uzun süreli görüntüleme işlemleri için vakit kaybetmeden doğrudan ameliyathaneye geçilerek cerrahi değerlendirme yapılır.

Ameliyatsız Böbrek Yırtılması Tedavisi Nasıl Uygulanır?

Geçmiş yıllarda böbrek yaralanmalarının önemli bir kısmında açık ameliyatlara başvurulurken, günümüzün gelişmiş ürolojik yaklaşımlarında organı korumak ve ameliyatsız iyileşmeyi sağlamak temel hedef haline gelmiştir. Tansiyon ve nabız değerleri dengede olan birinci, ikinci ve üçüncü derece böbrek yırtılmalarının çok büyük bir kısmında ilk tercih konservatif tedavi, yani ameliyatsız yakın izlemdir. Hatta genel durumu uygun olan seçilmiş dördüncü derece yaralanmalarda bile bu koruyucu yöntemle oldukça başarılı sonuçlar alınabilmektedir.

Ameliyatsız tedavinin en önemli yapı taşı, hastanın hastaneye yatırılarak sıkı yatak istirahatine alınmasıdır. Hasta, idrarındaki gözle görülür kanama berraklaşana ve kan değerleri sabitlenene kadar yataktan kaldırılmaz; çünkü en ufak bir erken hareket bile böbrek üzerinde yeni oluşmaya başlayan pıhtıyı yerinden oynatarak kanamayı tekrar başlatabilir. Bu süreçte hastaya damar yolundan düzenli sıvı desteği verilir ve ağrısı kontrol altına alınır.

Ameliyatsız böbrek yırtılması tedavisi kapsamında uygulanan temel medikal yaklaşımlar şunlardır:

• Hastanede yakın klinik gözetim
• Sıkı yatak istirahati
• Aralıklı kan sayımı kontrolleri
• Damar yoluyla sıvı takviyesi
• Koruyucu antibiyotik tedavisi
• Ağrı kesici ilaç uygulamaları
• İdrar rengi ve miktarı takibi
• Gerektiğinde kan ve kan ürünü nakli

Böbrek etrafında biriken kan ve olası idrar sızıntıları, bakterilerin üremesi için elverişli bir ortam yaratır. Bu nedenle apse veya enfeksiyon oluşumunu engellemek amacıyla hastaya damar yolundan geniş kapsamlı antibiyotikler başlanır. Belirli saat aralıklarıyla alınan kan örneklerinde kan değerlerinin (hematokrit) düşüp düşmediği kontrol edilerek kanamanın kendi kendine durup durmadığı titizlikle takip edilir.

Girişimsel Yöntemlerle Böbrek Yırtılması Tedavisi Nasıl Yapılır?

Bazı hastalarda genel durum dengede olsa bile, yapılan tomografi kontrollerinde böbrek içindeki küçük bir damardan aktif kan sızıntısı olduğu veya yırtılan kanallardan böbrek dışına idrar kaçtığı görülebilir. Böyle durumlarda hastayı büyük bir açık ameliyata almak yerine, üroloji ve girişimsel radyoloji bölümlerinin uyguladığı minimal invaziv (en az kesi ve müdahale gerektiren) kapalı yöntemler devreye girer. Bu modern teknikler sayesinde sağlam böbrek dokusu korunarak sorun doğrudan kaynağında çözülebilir.

Devam eden damarsal kanamalarda uygulanan en etkili yöntemlerden biri selektif anjiyoembolizasyondur. Bu işlemde hastanın kasık atardamarından çok ince kateterlerle girilerek böbrek damarlarına kadar ilerlenir. Kanamanın olduğu milimetrik damar dalı tespit edilir ve özel tıkayıcı sarmallar veya partiküller yardımıyla sadece o hasarlı damar ucu içeriden kapatılır. Böylece böbreğin geri kalan sağlıklı bölümleri kanlanmaya ve çalışmaya devam ederken, tehlikeli kanama kontrol altına alınmış olur.

Açık ameliyata gerek kalmadan böbrek onarımını destekleyen girişimsel yöntemler şunlardır:

• Kasık damarından anjiyoembolizasyon işlemi
• Damar içi mikro sarmal uygulaması
• Sistoskopi ile idrar yolunun görüntülenmesi
• Böbreğe Double-J stent yerleştirilmesi
• İdrar kesesine sonda takılması
• Ultrason eşliğinde perkütan drenaj
• Bilgisayarlı tomografi eşliğinde sıvı boşaltımı

İdrar toplayıcı kanalların yırtıldığı ve böbrek etrafına idrar sızdığı dördüncü derece hasarlarda ise endoürolojik bir işlem olan Double-J (JJ) stent uygulaması yapılır. Herhangi bir cilt kesisi yapılmadan, idrar kanalından kameralı özel bir aletle girilerek böbrek ile idrar kesesi arasına ince, yumuşak bir tüp yerleştirilir. Bu tüp, idrarın yırtık bölgeden dışarı sızmak yerine kolayca mesaneye akmasını sağlar. İçerideki basınç düştüğünde, yırtılan idrar kanalı kendi kendine kapanarak iyileşir. Eğer böbrek çevresinde büyük bir sıvı veya idrar birikimi (ürinom) oluşmuşsa, ciltten ince bir kateterle girilerek bu sıvı dışarı boşaltılır.

Böbrek Yırtılması Ameliyatı Hangi Durumlarda Gerekli Olur?

Ameliyatsız takip ve kapalı girişimsel yöntemler günümüzde pek çok hastayı cerrahiden kurtarsa da bazı ağır tablolarda açık böbrek yırtılması ameliyatı hayat kurtarıcı bir zorunluluk haline gelir. Ameliyat kararını verdiren en temel durum hastaya verilen yoğun sıvı ve kan nakillerine rağmen tansiyonun düşmeye devam etmesi ve iç kanamanın durdurulamamasıdır. Ayrıca beşinci derece yaralanmalarda olduğu gibi böbrek ana damarlarının kopması veya böbrek etrafındaki kanama kütlesinin hızla büyüyerek nabız gibi atması cerrahi müdahale gerektirir.

Ameliyat sırasındaki temel amaç öncelikle hayatı tehdit eden kanamayı durdurmak ve mümkünse böbreğin sağlam kalan kısımlarını kurtarmaktır. Eğer yırtık onarılabilecek durumdaysa, “renorafi” adı verilen böbrek onarım ameliyatı yapılır. Bu işlemde hasarlı dokular temizlenir, açılan idrar kanalları kendiliğinden eriyen dikişlerle kapatılır ve böbrek dokusu özel kanama durdurucu örtüler veya hastanın kendi yağ dokusuyla desteklenerek dikilir.

Böbrek travmalarında cerrahi müdahale gerektiren durumlar ve uygulanan operasyon tipleri şunlardır:

• Kontrol altına alınamayan iç kanama
• Düşük tansiyon ve şok tablosu
• Hızla genişleyen böbrek çevresi kanaması
• Böbrek ana damarlarının kopması
• Eşlik eden karın içi organ yaralanmaları
• Renorafi ile böbrek dokusunun dikilmesi
• Parsiyel nefrektomi ile kısmi onarım
• Total nefrektomi ile böbreğin alınması

Böbreğin sadece alt veya üst kutbunun kanlanmasını yitirdiği durumlarda, yalnızca o hasarlı bölümün alındığı kısmi (parsiyel) nefrektomi uygulanarak organın geri kalanı kurtarılır. Ancak böbreğin onarılamayacak ölçüde parçalandığı veya ana damar sapının bütünüyle koptuğu ağır vakalarda, hastanın hayatını korumak adına hasarlı böbreğin alınması (total nefrektomi) gerekebilir. Diğer böbrek sağlıklı olduğu sürece, kişi tek böbrekle de normal ve sağlıklı bir yaşam sürdürebilir.

Böbrek Yırtılması İyileşme Süresi Ne Kadardır ve Hastanede Kaç Gün Kalınır?

Hastaların ve yakınlarının en çok merak ettiği konuların başında böbrek yırtılması iyileşme süresi gelir. Bu süreç yırtığın kaçıncı derece olduğuna, yapılan tedaviye ve kişinin doku yenilenme hızına göre değişiklik gösterir. Birinci ve ikinci derece gibi hafif yaralanmalarda hastalar genellikle 3 ila 4 gün hastanede gözetim altında tutulduktan sonra taburcu edilir. Üçüncü ve dördüncü derece yırtılmalarda veya kapalı girişim yapılan hastalarda hastanede yatış süresi ortalama 7 ila 10 günü bulurken, ağır cerrahi geçiren beşinci derece vakalarda bu süre iki haftaya kadar uzayabilir.

Hastanın hastaneden çıkabilmesi için idrar renginin normale dönmesi, son iki gün boyunca kan değerlerinde hiçbir düşüş yaşanmaması, ateşinin olmaması ve desteksiz yürüyebilmesi beklenir. Ancak taburcu olmak, böbreğin içerideki iyileşmesinin bittiği anlamına gelmez. Yırtılan böbrek dokusunun güçlü bir bağ dokusuyla kapanması haftalar süren biyolojik bir süreçtir.

Böbrek yırtılması iyileşme süresi üzerinde etkili olan başlıca faktörler şunlardır:

• Böbrek hasarının derecesi
• İç kanamanın miktarı
• İdrar kaçağının varlığı
• Uygulanan tedavi yöntemi
• Hastanın yaşı ve genel sağlığı
• Eşlik eden diğer organ yaralanmaları
• Yatak istirahatine uyum düzeyi
• Enfeksiyon gelişip gelişmemesi

Evdeki dinlenme döneminde, hafif dereceli yırtıklarda yaklaşık 2 ila 6 hafta boyunca fiziksel efordan uzak durulması yeterli olur. Buna karşın derin doku yırtılması olan stent takılan veya ameliyat geçiren hastalarda doku iyileşmesinin tamamlanması için en az 3 ay boyunca ağır kaldırmaktan, koşmaktan ve temas sporlarından kaçınılması gerekir. Böbreğe yerleştirilen Double-J stentler ise genellikle işlemden 3 ila 6 hafta sonra, sızıntının kapandığı görüntülendikten sonra basit bir işlemle çıkarılır.

Böbrek Yırtılması Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler ve Beslenme Önerileri Nelerdir?

Hastaneden taburcu olduktan sonra evde geçirilen nekahat dönemi, böbreğin sorunsuz iyileşmesi açısından en az hastanedeki tedavi kadar önemlidir. Bu dönemde henüz taze olan iyileşme dokusunun tekrar kanamasını önlemek gerekir. Günlük hayatta basit görünen ağır bir poşet taşıma, ani eğilip kalkma veya uzun süre ayakta kalma gibi hareketler böbrek içi basıncı artırabileceği için ilk haftalarda dinlenme ön planda tutulmalıdır.

Beslenme düzeni de bu süreçte böbrek yükünü hafifletecek şekilde ayarlanmalıdır. En çok dikkat edilmesi gereken konulardan biri kabızlığın önlenmesidir; çünkü tuvalette şiddetli ıkınmak karın içi basıncı aniden yükselterek iyileşmekte olan böbrek damarlarını zorlayabilir. Ayrıca doktorun bilgisi dışında kullanılan bazı romatizmal ağrı kesiciler hem böbrek süzme işlevini yorabilir hem de kanı sulandırarak sızıntı riskini artırabilir.

İyileşme döneminde böbrek sağlığını destekleyen yaşam tarzı ve beslenme önerileri şunlardır:

• Günlük yeterli su tüketimi
• Tuz ve sodyum kısıtlaması
• Lifli sebze ve meyve ağırlıklı beslenme
• Kabızlık ve ıkınmadan kaçınma
• Ağır yük kaldırmama
• Doktor onaysız ağrı kesici kullanmama
• Sigara ve alkolden uzak durma
• Ani ve sert gövde hareketlerinden kaçınma

İdrar yollarının temizlenmesi ve küçük pıhtıların rahat atılması için gün içine yayılmış şekilde yeterli su içilmesi oldukça faydalıdır. Aşırı tuzlu, salamura ve işlenmiş gıdalardan uzak durmak ise hem böbreğin iş yükünü azaltır hem de kan basıncının dengede kalmasına yardımcı olur.

Böbrek Yırtılması Sonrası Oluşabilecek Riskler ve Takip Süreci Nasıldır?

Böbrek yırtılması tedavisinin ardından hastaların büyük bir bölümü günlük yaşamlarına sağlıkla döner. Ancak böbrek yoğun damar ağına sahip hassas bir organ olduğu için, iyileşme sürecinde veya ayları bulan uzun dönemde bazı istenmeyen durumlar (komplikasyonlar) gelişebilir. İlk bir aylık erken dönemde en önemli risk, iyileşmeye yüz tutmuş bir damarın pıhtısının çözülmesiyle başlayan gecikmiş kanamalardır. Ayrıca sızan idrarın böbrek etrafında keseleşmesi veya bu bölgede enfeksiyon gelişmesi de erken dönemde karşılaşılabilecek durumlar arasındadır.

Uzun dönemde, yani travmadan aylar hatta bazen bir yıl sonra ortaya çıkabilen en önemli risk ise yüksek tansiyondur. Böbrek etrafında iyileşen kanama dokusunun zamanla sertleşip böbreği dışarıdan sıkıştırması (Page böbreği) veya zedelenen damarların böbreğe daha az kan götürmesi, böbreğin tansiyon yükseltici hormonlar salgılamasına yol açabilir.

Böbrek travması sonrasında erken ve geç dönemde görülebilecek olası riskler şunlardır:

• Gecikmiş ikincil böbrek kanaması
• Böbrek çevresinde idrar kesesi oluşumu
• Böbrek etrafında apse ve enfeksiyon
• Damar duvarında baloncuklaşma
• Atardamar ve toplardamar arası kaçaklar
• Travma sonrası yüksek tansiyon
• İdrar kanalında darlık ve böbrek şişmesi
• Böbrek dokusunda kısmi fonksiyon azalması

Bu riskleri erkenden fark edip önlem alabilmek için düzenli üroloji kontrolleri ihmal edilmemelidir. Yüksek dereceli yaralanmalarda taburculuk sonrası ilk kontrol genellikle 2 ila 4 hafta içinde yapılır. Travmanın üzerinden 3 ay geçtiğinde ise kan kreatinin testi, idrar analizi ve ilaçlı tomografi veya ultrasonografi ile böbreğin son durumu değerlendirilir. Gerekli görüldüğünde böbreğin çalışma oranını ölçmek için sintigrafi testine başvurulabilir. Ayrıca sonradan gelişebilecek gizli tansiyon artışlarını yakalamak adına, böbrek yırtılması geçiren hastaların en az bir yıl boyunca belirli aralıklarla tansiyonlarını ölçtürmeleri sağlıklı bir takip sürecinin ayrılmaz parçasıdır.

Sıkça sorulan sorular