English
Cinsel yolla bulaşan hastalıklar için hangi doktora gidilir sorusunun cevabı, yaşadığınız şikayetlerin anatomik bölgesine ve cinsiyetinize göre farklılık göstermektedir. Erkek hastaların üroloji polikliniklerine, kadın hastaların ise kadın hastalıkları ve doğum uzmanlarına başvurması esastır. Genital bölgede gözlenen yara, siğil ve deri bütünlüğünü bozan lezyonlar için dermatoloji bölümleri tercih edilmelidir. Ateş, sistemik halsizlik veya kan yoluyla bulaşma riski taşıyan enfeksiyon şüphesi durumlarında ise enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanları devreye girmektedir. Hızlı ve doğru yönlendirme, tedavi sürecini kolaylaştırarak komplikasyon riskini en aza indirir. Şikayetlerinizi dikkate alarak uygun uzmanlık dalında muayene olmanız, sağlığınız için hayati önem taşır.
Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklarda Belirtilere Göre Hangi Doktora Gidilir?
Cinsel yolla bulaşan bir hastalıktan şüphelenildiğinde başvurulacak poliklinik; hastanın cinsiyeti, şikayetlerin yoğunlaştığı anatomik bölge ve belirtilerin tüm vücuda yayılan bir karakter taşıyıp taşımadığına göre şekillenir. Bu ayrım oldukça önemlidir çünkü insan anatomisi, her iki cinsiyette farklı yapısal özelliklere sahiptir ve enfeksiyonların izlediği yollar bu yapısal farklılıklara göre değişiklik gösterebilir.
Erkek hastalarda, üreme sistemi ile idrar yolları anatomik olarak iç içe geçmiş durumdadır. Bu yakın komşuluk nedeniyle, erkeklerde cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların ilk başvuru adresi genellikle üroloji poliklinikleridir. Kadın hastalar için ise durum biraz daha farklı ilerler. Kadın anatomisinde üreme organları ile boşaltım sistemi belirgin sınırlarla birbirinden ayrılmıştır. Bu nedenle kadın hastaların üreme sistemi sağlığına yönelik birincil değerlendirmeler sıklıkla kadın hastalıkları ve doğum uzmanlarınca yürütülür.
Deri üzerinde meydana gelen yara veya siğiller söz konusu olduğunda dermatoloji uzmanları sürece dahil olabilir. Kan yoluyla bulaşan sistemik hastalıkların takibinde ise enfeksiyon hastalıkları uzmanları değerlendirme aşamalarında yer alır.
Erkeklerde Akıntı ve İdrar Yanması Durumunda Hangi Bölüme Gidilir?
Erkeklerde idrar kanalı ve üreme organları tek bir anatomik yol üzerinde birleştiğinden, cinsel temasla bulaşan mikroorganizmaların idrar yollarını ve genital bezleri aynı anda etkilemesi oldukça sık rastlanan bir durumdur. Şüpheli bir temasın ardından penisten gelen renkli akıntılar veya idrar yaparken şiddetli yanma şikayetleri geliştiğinde, erkek hastaların başvurması gereken uzmanlık dalı ürolojidir. Halk arasında bel soğukluğu olarak bilinen enfeksiyonlar veya diğer bakteriyel etkenler bu şikayetlerin kaynağı olabilmektedir.
Üroloji polikliniğinde tanıya yönelik rahatlatıcı ve kapsamlı yöntemler uygulanır. Süreç detaylı bir tıbbi öykü alınmasıyla başlar. Cinsel yaşam ve şüpheli temasın zamanlaması hakkında alınan bilgiler hangi testlerin yapılacağına karar vermek için yol göstericidir. Fiziksel muayene aşamasında penis ve idrar kanalının ucu incelenerek enfeksiyonun yayılımı detaylıca değerlendirilir.
Enfeksiyona neden olan mikrobun adını koyabilmek için üroloji uzmanlarının başvurduğu bazı laboratuvar testleri şunlardır:
- İdrar tahlili
- İdrar kültürü
- Üretral sürüntü
- PCR testleri
- Sperm analizi
Bu testler sayesinde enfeksiyona yol açan etken büyük oranda tespit edilerek tedaviye hızla başlanabilir.
Kadınlarda Genital Akıntı ve Pelvik Ağrılarda Hangi Doktora Gidilir?
Kadınlarda üreme ve boşaltım sistemleri anatomik olarak ayrıldığı için, enfeksiyonun yarattığı belirtilere göre başvurulacak bölüm farklılık gösterebilir. Normalden farklı renkte veya kötü kokulu vajinal akıntı, alt karın bölgesinde ağrılar, cinsel ilişki sırasında acı hissetme veya adet dönemi dışında gelişen kanamalar yaşanıyorsa, ilk başvurulması gereken birim kadın hastalıkları ve doğum polikliniğidir.
Kadın hastalıkları uzmanları, enfeksiyonun rahim ağzına, vajinaya veya tüplere yayılıp yayılmadığını tespit etmek için detaylı muayene ve görüntüleme yöntemlerinden faydalanır. Ancak enfeksiyon her zaman sadece üreme organlarıyla sınırlı kalmayabilir. Cinsel yolla bulaşan bazı bakteriler idrar yollarına ve mesanesine de yerleşme eğilimi gösterebilir. Şüpheli temas sonrasında idrarda kan görülmesi, ani idrar sıkışmaları veya idrar yaparken yanma gibi üriner sisteme ait sorunlar baş gösterdiyse, devreye üroloji uzmanlarının girmesi uygun bir yaklaşım olur.
Kadınlarda şikayetlerin değerlendirilmesi aşamasında sıklıkla başvurulan tetkikler aşağıdaki gibidir:
- Pelvik muayene
- Vajinal sürüntü
- Servikal kültür
- Ultrasonografi
- İdrar tahlili
Bu tetkikler, şikayetlerin kaynağının bulunmasında ve enfeksiyonun türünün belirlenmesinde oldukça yol göstericidir.
Genital Siğil ve Açık Yara Varlığında Hangi Bölüme Gidilir?
Genital bölgede, anüs etrafında veya ağız içi mukozasında ortaya çıkan karnabahar benzeri siğiller, içi sıvı dolu kabarcıklar veya ağrısız sert yaralar fark edildiğinde hastaların başvurabileceği temel iki uzmanlık alanı bulunmaktadır. Bunlar dermatoloji ve ürolojidir. Deri ve mukoza bütünlüğünü bozan bu lezyonların görsel olarak analiz edilmesi sıklıkla dermatologların alanına girer. Bununla birlikte özellikle erkek hastalarda idrar kanalının içi veya testisler üzerinde yer alan lezyonların değerlendirilmesi ve müdahale edilmesi üroloji uzmanları tarafından gerçekleştirilebilir. Kadın hastalar genital lezyonlar için kadın hastalıkları uzmanlarına da kolaylıkla başvurabilmektedir.
Polikliniklere başvurulduğunda, lezyonun altındaki asıl nedeni bulmak için çeşitli spesifik testler uygulanır. Örneğin genital siğillerin büyük bir çoğunluğu HPV kaynaklıdır. Alınan küçük bir sürüntü örneği ile HPV tarama testleri yapılarak virüs tipi belirlenmeye çalışılır. İçi sıvı dolu kabarcıklarla kendini gösteren enfeksiyon şüphesinde ise aktif yaradan alınan sıvı üzerinden laboratuvar analizi yapılır.
Genital bölgede çıkan yara, ağrısız ve sert kenarlı bir ülser şeklindeyse, bu durum frengi hastalığının ilk belirtisi olabilmektedir. Yaradan alınan örnek mikroskop altında incelenir ve destekleyici kan testleri istenir. Tanı konulduktan sonra lezyonların ortadan kaldırılması işlemine geçilir. Siğillerin tedavisinde özel kimyasal kremler kullanılabileceği gibi; dondurma, yakma veya lazer gibi uygulamalar ürologlar, dermatologlar veya jinekologlar tarafından uygun görülen durumlarda yapılabilmektedir.
Sistemik Enfeksiyonlar ve Gelişmiş Taramalar İçin Hangi Doktora Gidilir?
HIV, hepatit B, hepatit C veya sifiliz gibi temas edilen bölgede kalmayan, kan dolaşımına katılarak bağışıklık sistemini veya sinir sistemini etkileyebilen hastalıkların varlığından şüpheleniliyorsa, gidilmesi gereken adres enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji poliklinikleridir. Halsizlik, vücutta yaygın döküntüler, geçmeyen ateş veya uzun süren lenf bezi şişlikleri bu sistemik hastalıkların erken habercisi olabilmektedir.
Şüpheli temas öyküsüyle başvuran hastalarda, üroloji ve kadın hastalıkları uzmanları da ilk değerlendirme sırasında bu sistemik tarama testlerini muayenenin bir parçası olarak isteyebilir ve hastayı laboratuvar süreçlerine yönlendirebilirler. Bu tarama testleri, enfeksiyonun vücuda girdiği andan testte tespit edilebilir hale gelmesine kadar geçen süre dikkate alınarak özel olarak planlanır. Geleneksel yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda enfeksiyon uzmanları oldukça gelişmiş test panellerinden yararlanabilir.
Enfeksiyon hastalıkları uzmanlarınca istenebilecek temel tarama ve doğrulama testleri şunlardır:
- Kan sayımı
- Antikor testleri
- Antijen taramaları
- PCR panelleri
- Karaciğer enzimleri
Bilinçsiz ilaç kullanımı gibi nedenlerle tam temizlenemeyen enfeksiyonlar, ilerleyen dönemlerde vücutta kalıcı yapısal değişikliklere yol açabilir. Bu noktada ilaç tedavisi tek başına yeterli gelmeyebileceğinden, hastaların gerektiğinde üroloji veya jinekoloji uzmanlarına tekrar başvurması oldukça önemlidir.
1979 Ankara doğumlu Prof. Dr. Berkan Reşorlu, tıp eğitimini 1997-2003 yılları arasında Ankara Üniversitesi’nde, üroloji uzmanlığını ise 2003-2008 yılları arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde tamamlamıştır. Akademik olarak 2013 yılında doçent, 2022 yılında profesör ünvanı almıştır.
Endoskopik taş cerrahisi alanında geniş serili çalışmalara imza atmış, 1 yaş altı çocuklarda uygulanan cerrahileri literatüre kazandırmış, taş skorlama sistemi ve deneysel cerrahi modelleriyle uluslararası alanda kabul görmüştür.
